TOTBİD Derleme Dergisi

TOTBİD Derleme Dergisi

2025, Cilt 24, Sayı, 5     (Sayfalar: 439-444)

Araştırma sorusu ve hipotez geliştirme

Mehmet Barış Ertan 1, Özkan Köse 2

1 Özel Medikum Hastanesi, Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği, Antalya
2 Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği, Antalya

DOI: 10.5578/totbid.derleme.dergisi.2025.63
Görüntüleme: 37
 - 
İndirme : 47

Bu derleme, bilimsel araştırmanın temel bileşenlerinden olan araştırma sorusu ve hipotez geliştirme sürecini kapsamlı biçimde ele almaktadır. Araştırma sorusu, çalışmanın yönünü ve amacını belirleyen temel bir yapı taşıdır. İyi yapılandırılmış bir araştırma sorusu; açık, özgün, yanıtlanabilir ve test edilebilir olmalıdır. Sorunun belirlenmesinde literatür taraması yapılmalı ve bilgi boşlukları hedeflenmelidir. Araştırma sorularını yapılandırmak için population, intervention, comparator, outcome (PICO), sample, phenomenon of interest, design, evaluation, research type (SPIDER), feasible, interesting, novel, ethical, relevant (FINER) gibi modellerden yararlanılabilir. Bu modeller, araştırmanın uygulanabilirliğini ve bilimsel değerini arttırmaya katkı sağlar. Hipotezler ise araştırma sorularına ilişkin öne sürülen bilimsel önermelerdir ve sıfır (H₀) ile karşıt (H₁) hipotezler şeklinde sınıflandırılır. Etkili bir hipotez; açık, test edilebilir, mantıksal ve ölçülebilir olmalıdır. Derlemede ayrıca, araştırma sorusu ve hipotez geliştirme sürecinde sık yapılan hatalara ve bu hatalardan kaçınmaya yönelik önerilere yer verilmiştir. Farklı disiplinlerden örneklerle desteklenen bu çalışma, araştırmacıların kendi projelerinde daha sağlam temellere dayalı, etkili ve uygulanabilir araştırma soruları ile hipotezler geliştirmelerine rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler : araştırma sorusu; hipotez; PICO modeli; SPIDER modeli; FINER kriterleri